De poort van Karthuizerhof
Opgraving Karthuizersstraat
De Karthuizersstraat in de Jordaan ontleent zijn naam aan het klooster dat hier in de vijftiende en de zestiende eeuw heeft gestaan. Van dit bouwwerk is niets meer te zien. Nu is er een speelplaats en daarvoor, in de zeventiende en achttiende eeuw, was hier een kerkhof.
Bij de opgraving van de afdeling Archeologie van de dienst Amsterdam Beheer, die in maart 2001 werd uitgevoerd, zijn de archeologen gestuit op zware muurresten. Het ging om twee muren naast elkaar waarvan zestien meter is blootgelegd. Ze lopen verder door onder het gebouw van de voormalige Sociale Academie langs de speelplaats. Het metselwerk dateert uit het begin van zestiende eeuw en vormt waarschijnlijk een herbouwd onderdeel van het rechthoekige kloosterhof, dat rond 1392 was gesticht. De opgravingen bevestigen het vermoeden dat het kloosterhof, waaromheen de cellen (afzonderlijke huisjes) van de de Karthuizer monniken lagen, was gesitueerd in de rechthoek tussen de Tichelstraat, Karthuizersstraat en Lindengracht, terwijl het voorhof doorliep tot aan de Tweede Lindendwarsstraat.
Onder deze muurresten en de fundamenten van de zeventiende- en achttiende- eeuwse woonhuizen zijn allerlei verrassende sporen van middeleeuwse bewoning gevonden. Er waren verscheidene ophogingslagen met eind-twaalfde-eeuwse en dertiende-eeuwse scherven, zowel afkomstig van lokaal gemaakte kogelpotten als geïmporteerd aardewerk uit Duitsland en België. Ook werden botafval en mest aangetroffen. Hoewel geen overblijfselen van woonhuizen werden opgegraven, duiden de vondsten erop dat hier minstens vanaf 1200 boerderijen op terpen stonden.
Er kwam ook een bijzonder overblijfsel aan het licht uit de tijd dat het klooster in verval was geraakt. vanaf 1600 werden delen van het complex verhuurd, onder meer als herberg, die hier tot omstreeks 1750 gevestigd was. Deze uitspanning, "De kleine Karthuizer" geheten, bevond zich waarschijnlijk in de zuidwesthoek van het kloosterhof. Hier werd tegen de oude kloostermuur een grote en zeer rijke beerput opgegraven met veel gebruiksgoed dat met drinken en roken te maken heeft. Ook bevatte de put veel botanische resten die duiden op een rijk gevarieerd menu met vruchten en groente. Een dergelijk gesloten vondstcomplex, dat 150 jaar cafébezoek bestrijkt, is uniek te noemen.
(J. Gawronski)
Bron: bureau Monumenten & Archeologie, gemeente Amsterdam, voorheen bureau Monumentenzorg
